نحوه پرورش سنجد

سنجد

در این مقاله از سایت ده مپ به بررسی شرایط و نحوه پرورش سنجد می پردازیم.

پرورش سنجد

سنجد بومی آسیای مرکزی و غربی است و در ایران نیز در نواحی استپی کشور به صورت خودرو یافت می شود. در ارتفاعات خراسان، کردستان، دره کرج و جبال بختیاری کم و بیش انتشار دارد. درخت سنجد دارای ساقه ای به ارتفاع ۲ تا ۵ متر، خاردار و یا فاقد آن می باشد و برگ های آن باریک و مخملی شکل است و دارای میوه هایی قهوه ای رنگ و شکوفه هایی با عطر قوی به رنگ زرد دارد. که از همه اجزای آن در تهیه برخی داروها استفاده می شود.

پرورش سنجد در ایران در شهر های ارومیه، بوکان، تکاب، خوی، شاهین دژ، میاندوآب و خوی انجام می شود اما عمدتا تولید متراکم و به شکل باغ سنجد در بسطام و اطراف روستای گلستان شکل گرفته است.

خواص سنجد

پوکی استخوان

مقادیر بالای کلسیم موجود در سنجد باعث تقویت استخوان ها شده و به پیشگیری و درمان پوکی استخوان کمک می کند. به عبارت دیگر، سنجد و پودر آن حاوی مقادیر بالای فلاونوئید ها بوده و خواص ضد التهابی دارد به همین دلیل برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان مفید می باشد.

فشار خون و قلب

فلاونوئید ها و آلکالوئید های موجود در سنجد باعث کاهش فشار خون بالا در افراد شده و خطر ابتلا به سکته قلبی را کاهش می دهد. در طب سنتی ایران به این نکته ذکر شده است که سنجد به دلیل مقادیر بالای فلاونوئید ها و خواص ضد التهابی که دارد به پیشگیری و درمان بیماری های قلبی و عروقی و آترواسکلروزپس کمک می کند.

دیابت و قند خون

سنجد به دلیل خواص ضد التهابی که دارد می تواند برای بهبود عملکرد پانکراس مفید باشد و به کاهش قند خون در افراد مبتلا به دیابت کمک کند. علاوه بر این، سنجد یکی از بهترین جایگزین های طبیعی برای قند و شکر در افراد دیابتی می باشد.

یبوست

استیل کولین موجود در آن برای کاهش گرفتگی روده ها و درمان بیماری کولیت اولسراتیو روده مفید می باشد. همچنین مقادیر بالای فیبر موجود در آن به بهبود حرکات روده و درمان یبوست کمک می کند.

سرما خوردگی

مقادیر قابل توجه ویتامین C موجود در سنجد به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کرده و برای پیشگیری و درمان سرما خوردگی گلو درد، سرفه و تب مفید می باشد.

شرایط پرورش سنجد

خاک و کود

درخت سنجد به نوع خاک چندان حساس نیست و در هر نوع خاکی که حاصلخیزی متوسط و زهکش مناسب داشته باشد، قادر به رشد خواهد بود. علاوه بر این، درخت سنجد به خشکی، خاک های سنگین رسی و فقیر مقاوم است، ولی بهترین رشد را در خاک های ماسه ای با زهکش مناسب دارد.

مصرف کود دامی پوسیده به مقدار ۲۰-۱۰ تن در هکتار ضروری می باشد.

دما و نور

کاشت این گیاه در هر دمایی امکان پذیر است و نیز این گیاه می تواند سرمای منفی ۳۵ درجه و گرمای ۴۵ درجه سانتی گراد را تحمل کند. این گیاه برای رشد کافی و بهینه به دریافت نور کافی و مستقیم خورشید نیاز دارد. به عیارت دیگر، این گیاه ۶ تا ۸ ساعت در روز به نور مستقیم خورشید نیاز دارد.

آبیاری

این گیاه از گیاهان مقاوم به کم آبی است. اما به این نکته توجه داشته باشید که این گیاه در ماه های گرم سال به دلیل تبخیر سریع آب و درجه حرارت بالا، بایستی آبیاری را با فواصل کمتری انجام دهید. به عبارت دیگر، در سال اول و دوم طی فصل رشد هر ۱۵ روز یک بار آبیاری انجام شود که این فواصل زمان آبیاری از سال پنجم به بعد تا ۴۰ روز یک بار می تواند افزایش یابد.

نحوه پرورش سنجد

پرورش سنجد

بذر

برای کاشت هسته سنجد باید صبر کنید تا میوه های سنجد روی درختان به طور طبیعی رسیده و تغییر رنگ دهند. به این نکته توجه داشته باشید که میوه سنجد در بیشتر نقاط کشور ما در فصل پاییز می رسد. زمانی که میوه آغاز به تغییر رنگ کرد، آن را از شاخه بچینید و قسمت گوشتی میوه را از روی آن جدا کنید.

مراقب باشید هنگام جدا کردن گوشت میوه، آسیبی به هسته نرسد. می توانید هسته را با آب ولرم بشویید تا همه بقایای گوشتی میوه که به آن چسبیده، کاملا پاک شوند. هسته را داخل گلدان، در مخلوطی از خاک پیت ماس یا خاک اره مرطوب بکارید و آن را آبیاری کنید.

گلدان را برای مدت یک ماه در دمای معمولی اتاق در برابر نور غیر مستقیم خورشید قرار دهید و در تمام مدت همواره بستر کاشت را مرطوب نگه دارید. به این نکته توجه داشته باشید که بستر کاشت نباید خیس و غرقاب باشد.

بعد از گذشت یک ماه، گلدان را برای مدت سه ماه به مکانی با دمای ۱ تا ۵ درجه سانتی گراد انتقال دهید و همچنان رطوبت بذر را تامین کنید و بعد از گذشت سه ماه، گلدان را به مکانی با دریافت نور مستقیم خورشید، آبیاری روزانه و دمای ۲۴ درجه سانتی گراد انتقال دهید. در این مدت، در حدود ۶ هفته طول می کشد تا اولین جوانه سنجد زده شود.

بعد از بزرگ شدن جوانه و تبدیل آن به یک نهال آن را در زمین زراعی خود بکارید. با این صورت که گودالی در زمین زراعی حفر کنید. برای اندازه این گودل نمی توان عدد دقیقی گفت، ولی به طور کلی اندازه گودال را حدود دو تا سه برابر عرض و طول ریشه در نظر بگیرید و آن را حفر کنید.

هر چه گودالی که حفر می کنید بزرگ تر باشد، این امکان را دارید که به راحتی نهال را درون آن گودال قرار دهید. علاوه بر این، شروع رشد ریشه راحت تر می شود. به این نکته توجه داشته باشید که گودال را بیش از حد عمیق یا کم عمق حفر نکنید. عمق ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر برای کاشت نهال سنجد مناسب است.

ریشه نهال را به آرامی در گودالی که آماده کرده اید، به صورت عمودی و بدون فشار آوردن به ریشه ها قرار دهید و داخل گودال را با همان خاکی که خارج کرده اید همراه با مقداری کود دامی پوسیده ترکیب و پر کنید و بلافاصله بعد از کاشت، نهال را آبیاری و این کار را مجددا چند ساعت بعد نبز تکرار کنید تا نهال به خوبی در خاک استقرار پیدا کند.

نحوه برداشت سنجد

برداشت سنجد

از سال پنجم به بعد که دوره به بار نشستن درخت سنجد است، از هر درخت می توان حدود دو کیلوگرم محصول دریافت کرد که در صورت رسیدگی خوب، این میزان به ۲۰ کیلوگرم از هر درخت قابلیت افزایش دارد.

برای جمع آوری سنجد معمولا یک زیر انداز در سایه درختان پهن کرده و با ضربات چوب های بلند، شاخه های حامل میوه را به شدت تکان می دهند. بنابراین در این حالت میوه های رسیده بر روی زیر انداز می افتند.